SPSS’i açtınız, veriniz hazır — peki hangi testi seçeceksiniz? Yanlış test seçimi, bulgularınızın tamamını geçersiz kılabilir. Bu rehber, araştırma sorunuza göre doğru istatistiksel testi seçmeniz için pratik bir yol haritası sunuyor.
Önce Bu 3 Soruyu Cevaplayın
- Değişkenlerimin ölçüm düzeyi ne? (kategorik mi, sürekli mi)
- Kaç grup veya kaç değişken karşılaştırıyorum?
- Verim normal dağılıyor mu? (Shapiro-Wilk veya çarpıklık-basıklık kontrolü)
İki Grup Karşılaştırması
Bağımsız iki grup + normal dağılım → bağımsız örneklem t-testi. Normal dağılım yoksa → Mann-Whitney U. Aynı grubun ön test-son test karşılaştırması → eşleştirilmiş t-testi veya Wilcoxon.
Üç ve Daha Fazla Grup
Normal dağılımda → tek yönlü ANOVA (anlamlı fark çıkarsa Tukey veya Bonferroni post-hoc). Normal dağılım yoksa → Kruskal-Wallis.
İlişki Arıyorsanız
İki sürekli değişken arasında → Pearson korelasyonu (normal dağılımda) veya Spearman. Bir değişkeni diğerleriyle yordamak istiyorsanız → regresyon analizi. İki kategorik değişken arasında → ki-kare testi.
Altın Kural
Test seçimini veri topladıktan sonra değil, araştırma sorularını yazarken planlayın. Yöntem bölümünüzde hangi soruya hangi testle cevap arayacağınız baştan belli olmalıdır.
Analizlerinizde uzman desteğine ihtiyaç duyarsanız istatistik danışmanlığı hizmetimizi inceleyebilirsiniz.